De voorbije jaren focuste beweging.net telkens op één specifieke uitdaging binnen het vrijwilligerswerk: de taken van bestuursvrijwilligers (2022), de ruimte voor engagement (2023), de toenemende administratieve druk (2024) en de rol van adviesraden en burgerparticipatie (2025).
In 2026 wilden we vooral weten welke lokale besturen onze eerdere aanbevelingen effectief opnemen in hun beleid. Daarom voerden we een analyse uit in twee stappen.
- AI-screening van de meerjarenplannen: met een door beweging.net ontwikkeld scoremodel werden alle meerjarenplannen via een AI-tool beoordeeld op hun vrijwilligersbeleid.
- Toets door vrijwilligers op het terrein: vrijwilligers uit lokale bewegingspunten en partnerorganisaties brachten nuance en praktijkervaring binnen. Zo konden we de plannen aftoetsen aan de realiteit van hun dagelijkse werking.
Die combinatie leverde een uniek beeld op van welke besturen klaarstaan om de komende jaren écht kopwerk te doen voor hun vrijwilligers.
De koplopers?
Per provincie duidde beweging.net één stad of gemeente aan die vandaag uitblinkt in vrijwilligersbeleid. Zij ontvingen een symbolische leiderstrui – een knipoog naar de wielerwereld – als erkenning voor hun inzet om drempels weg te werken, ruimte te creëren en vrijwilligers structureel te ondersteunen en te betrekken.
De koplopers zijn:
- Turnhout (Antwerpen)
- Genk (Limburg)
- Haaltert (Oost-Vlaanderen)
- Herent (Vlaams-Brabant & Brussel)
- Wevelgem (West-Vlaanderen).
Met de start van het Vlaamse wielervoorjaar gaf beweging.net zo het startschot van haar eigen ‘vrijwilligerskoers’. Maar deze erkenning is geen eindpunt. In een volgende fase reiken we methodieken en gespreksinstrumenten aan waarmee lokale groepen in dialoog kunnen gaan met hun bestuur om het vrijwilligersbeleid verder te versterken.
Zelf aan de slag?
Lees onze aanbevelingen op www.beweging.net/weekvandevrijwilliger2026
Genk trekt de kop
Omdat Genk één van de koplopers is in de vrijwilligerskoers, zette beweging.net Limburg de stad tijdens de Week van de Vrijwilliger in de kijker. Wat maakt het verschil op het terrein? En hoe vertaalt zich dat in het beleid? We gingen luisteren bij vrijwilliger Willy Swennen en burgemeester Wim Dries.
Willy Swennen, vrijwilliger bij Samana Sledderlo
Wie zijn jullie?
“Ik ben al ruim tien jaar actief bij Samana Sledderlo in Genk. We richten ons op chronisch zieken en mantelzorgers, met crea-activiteiten, kaartmomenten, wandelingen en ontmoetingen, zoals een bedevaart naar de Grot van Wiemesmeer. Ik help mee met de organisatie en ga regelmatig op zoek naar tombolaprijzen om onze activiteiten te financieren.”
Hoe ondersteunt Genk jullie?
“Naast de steun van Samana Vlaanderen krijgen we ook financiële ondersteuning van de stad. Via de cultuurraad ontvangen we een toelage op basis van het aantal leden en de activiteiten. Activiteiten organiseren kost geld — zaalhuur loopt snel op — maar dankzij subsidies, onze tombola en de steun van de stad blijft alles haalbaar.”
Hoe verloopt de samenwerking?
“We krijgen een basispremie van 100 euro en kunnen extra toelagen ontvangen afhankelijk van het aantal activiteiten, tot een maximumbedrag. In ruil bezorgen we jaarlijks ons verslag. Daarnaast kunnen we materiaal lenen van de stad, zoals volksspelen, tenten, stoelen of een beamer. Ook mogen we communiceren via het stadsmagazine. Dat helpt enorm.”
Waarom is de Week van de Vrijwilliger belangrijk?
“Onze voorzitster verraste ons met een bloemetje en dat doet deugd! We waren ook aanwezig op de actie van beweging.net aan het stadhuis. Ik probeer mensen warm te maken voor engagement, maar nieuwe vrijwilligers vinden is niet vanzelfsprekend. Dat blijft een uitdaging. Met onze nieuwe locatie hopen we meer samen te werken met andere verenigingen in de wijk. Nu moeten mensen zich vaak verplaatsen, terwijl er lokaal nog veel mogelijk is.”
Wim Dries, burgemeester van Genk (cd&v)
“Vrijwilligers zijn van onschatbare waarde voor Genk. In 2026, het internationale jaar van de vrijwilliger, zetten we iedereen die zich met hart en ziel inzet extra in de kijker.
Genk is een warme stad, waar mensen de handen uit de mouwen steken. In tijden van crisis, maar evengoed elke dag. Tijdens covid, bij natuurrampen of in solidariteit met Oekraïne: telkens weer tonen onze vrijwilligers hun engagement. Via het vrijwilligersloket informeren we inwoners en helpen we hen op weg. Via onze website linken we Genkse vrijwilligers aan een gepaste vrijwilligersjob. Zo maken we vrijwilligerswerk toegankelijk en zichtbaar.
We zijn trots dat we als stad een voortrekkersrol opnemen in de vrijwilligerskoers. Beweging.net moedigt lokale besturen aan om werk te maken van een sterk vrijwilligersbeleid. Door in dialoog te blijven en ons beleid verder te versterken, bouwen we samen aan een warme en krachtige samenleving.”
Een vrijwilligersvriendelijk beleid
Vrijwilligers zijn het kloppend hart van beweging.net. In bewegingspunten over heel Vlaanderen zetten ze zich dagelijks in. Directeur Lieven Van Belle licht toe hoe we die vrijwilligerswerking vandaag versterken en klaarstomen voor de toekomst.
Sterke basis, ruimte voor maatwerk
De voorbije jaren hebben we stappen gezet om de ondersteuning van vrijwilligers te vernieuwen en te versterken. We evolueerden naar een Vlaanderenbrede aanpak: efficiënter, maar met meer ruimte voor maatwerk. Vandaag kan elk bewegingspunt rekenen op een breed basisaanbod van vormingen, methodieken en projecten. Lokale groepen met specifieke ambities of acties krijgen begeleiding op maat. Die aanpak vroeg wat gewenning, maar draait intussen op volle kracht. Het resultaat is een duidelijke en gelijkwaardige ondersteuning, ongeacht waar een bewegingspunt actief is.
Een helder vrijwilligersbeleid
Tegelijk werken we aan een organisatiebreed vrijwilligersbeleid. Het doel: helder omschrijven hoe we vrijwilligers onthalen, ondersteunen, waarderen en betrekken. De komende jaren rollen we dit verder uit, zodat elke vrijwilliger kan rekenen op een helder en betrouwbaar kader.
Nieuwe vormen van engagement
We kijken ook vooruit. Naast het versterken van het bestaande vrijwilligerswerk, zoeken we actief naar nieuwe vormen van engagement. Met innovatieve trajecten richten we ons op mensen die impact willen maken, nieuwe rollen willen opnemen of zich op een andere manier willen engageren dan binnen de klassieke structuren. Projecten zoals Giraff – waar burgers samen nadenken over hun leefomgeving – tonen hoe nieuwe gezichten uitgroeien tot buurtambassadeurs of begeleiders van participatietrajecten.
Ook waar geen bewegingspunt is, zoeken we manieren om deze mensen blijvend te ondersteunen. Hoe kunnen zij verder groeien? Welke rol kan beweging.net daarin spelen?
Stap voor stap bouwen we zo aan een krachtige, diverse en toekomstgerichte beweging van geëngageerde burgers.
