Dat klinkt mooi en daar kan je toch onmogelijk tegen zijn? Toch staat dit artikel 23 en de standstilverplichting onder druk.
Sommige politici en experts stellen dit in vraag, dienen voorstellen in tot afschaffing of wijziging en geven aan dat dit beleidsmakers te zeer tegenhoudt om te doen wat nodig is. Anderen zien dit dan weer als een van de belangrijkste buffers tegen sociale afbraak of willekeur vanuit een politieke meerderheid.
Wat leerden we die avond?
Patricia Popelier maakte komaf met een hardnekkig misverstand: van de 185 arresten waarbij artikel 23 ter sprake kwam, leidde het slechts in 20 gevallen tot een vastgestelde schending. Geen blokkademachine. Maar als het misgaat, is het patroon opvallend: wetgeving zonder onderbouwing, bijna altijd rond sociale rechten in combinatie met vreemdelingenrecht. Democratische legitimiteit gaat niet alleen over wie verkozen is, maar ook over de vraag of een wetgever zijn burgers effectief beschermt.
Quinten Jacobs bracht een andere spanning in beeld. De standstill beschermt de vorige meerderheid, niet de volgende. Zijn pleidooi: niet afschaffen, maar het artikel sterker en preciezer maken, gericht op de doelstelling van sociale bescherming, niet op het bevriezen van een bestaande toestand.
Beide sprekers waren het eens: de rechtsstaat staat onder druk. Dit is niet het moment om de grondwet lichtzinnig open te breken.
De avond maakte ook duidelijk dat dit debat niet enkel voor juristen of beleidsmakers is weggelegd. Artikel 23 raakt aan het dagelijkse leven van mensen: aan de kwaliteit van hun woning, de toegang tot zorg, de zekerheid van werk. Precies daarom blijft beweging.net dit opvolgen, in dialoog met experten, beleidsmakers en de mensen voor wie deze rechten het meeste tellen.
Vanuit het middenveld willen we deze discussie niet links laten liggen. Ze raakt aan de rechten waarmee we dagelijks bezig zijn, soms gebruiken onze organisaties het artikel om juridisch op te treden tegen de overheid, op andere momenten zijn we zelf getuige van hoe gelijkaardige procedures projecten met een sociaal doel vertragen. Die spanning verdient een eerlijk debat, en dat kregen we.
Quinten Jacobs
Quinten Jacobs is advocaat grondwettelijk recht en praktijkassistent aan de KU Leuven. Hij is columnist en lid van de Vrijddaggroep. Hij is één van de voornaamste stemmen van een nieuwe generatie in het publieke debat. Hij schreef “Het betonnen beleid – Waarom politici onze problemen niet kunnen oplossen” (Ertsberg 2025) waarin hij onder meer Artikel 23 van de Belgische Grondwet onder de loep nam.
Patricia Popelier
Patricia Popelier is gewoon hoogleraar grondwettelijk recht aan de Universiteit Antwerpen. Ze geeft les en publiceert over de grondwet, democratie, de rechtsstaat, het Grondwettelijk Hof, de kwaliteit van de wet, en federalisme. Recent schreef ze het boek “Een Grondwet voor ons allemaal. Verhalen van democratie en rechtsstaat” (Pelckmans 2025). Patricia is ook columniste en ontrafelt regelmatig het populistisch discours vanuit het perspectief van de grondwet.
Simon Bellens
Simon Bellens is redactiesecretaris van “De Gids op Maatschappelijk Gebied“. Hij zal de avond modereren.
Deze avond is een initiatief van beweging.net en De Gids op Maatschappelijk gebied.
