Debatavond femicide: ‘En nu is ze dood’ – Wat na de reeks?

De docureeks En nu is ze dood van Sofie Hanegreefs en Nahid Shaikh maakt de ernstige problematiek van femicide in België pijnlijk zichtbaar. Gemiddeld wordt in België elke twee weken een vrouw vermoord door haar (ex-)partner. Femicide is dan ook niet louter een juridisch vraagstuk, maar een dringend maatschappelijk probleem dat ons allemaal aangaat. Als samenleving moeten we onze verantwoordelijkheid opnemen om dit geweld te voorkomen.

Wat is femicide?

Femicide betekent: het doden van een vrouw omdat ze een vrouw is. Het gaat om extreem geweld dat samenhangt met ongelijkheid, machtsmisbruik en controle over vrouwen.

Vaak gebeurt femicide:

door een (ex-)partner of iemand uit de omgeving
na een geschiedenis van huiselijk, psychisch of seksueel geweld

Door het te benoemen, kunnen signalen sneller worden herkend en kan geweld vroeger worden voorkomen.

Debatavond in Brussel: van bewustwording naar oplossingen

Iedere twee weken wordt er in België een vrouw vermoord door haar (ex-)partner… Dit maatschappelijk probleem moeten we allen structureel aanpakken. Vanuit die overtuiging organiseerden beweging.net en Femma op maandag 8 juni een debatavond in GC De Markten in Brussel.

Griet Janssens, algemeen directeur bij Femma leidde de avond in. Vervolgens spraken documentairemakers Sofie Hanegreefs en Nahid Shaikh over de noodzaak van het maken van de reeks. Een eerste beeldfragment uit de reeks maakte de hele zaal stil. Daarna was het de beurt aan een sterk panel, bestaande uit beleidsmakers, experten en ervaringsdeskundigen, om samen inzichten te delen én oplossingen te formuleren rond partnergeweld, veiligheid en preventie. Moedige getuigenissen werden zo verbonden aan concrete voorstellen. Dit alles gemodereerd door Julie Hendrickx Devos, algemeen voorzitter beweging.net.

Panelleden:

Annelies Verlinden – Minister van Justitie
Cynthia Colson – moeder van femicideslachtoffer Naomi
Valerie Swennen – verbindingsofficier politie en ‘Veilig Huis’
Koen Dedoncker – Keertij/MoveMen
Anne Groenen – expertisecentrum Resilient People (UCLL)

Lees verder onder de afbeelding.

Campagnebeeld van de VRT Canvas reeks En nu is ze dood. Een gesloten roos op een lichtblauwe achtergrond. De reeks draait rond femicide en partnermoord.

Femicide voorkomen begint bij het herkennen van rode vlaggen

Centraal in het debat stond het belang van preventie en een slachtoffergerichte benadering.

Aangifte van geweld is zelden een alleenstaand feit: gemiddeld gaan er 35 à 38 feiten van geweldpleging aan vooraf vóór slachtoffers de stap zetten naar de politie. Bovendien zijn signalen vaak moeilijk zichtbaar voor de buitenwereld, omdat er een langdurig proces van controle en isolatie aan voorafgaat. De dader zorgt voor een systematische verenging van de leefruimte van het slachtoffer. Het slachtoffer leeft in angst en wordt als het ware toegeëigend door de dader.

Bijgevolg is het cruciaal om sterker in te zetten op:

Een betere patroonherkenning
Gerichte opleiding bij politie voor betere inzichten
Het creëren van vertrouwen naar het slachtoffer toe: na de aangifte moet het slachtoffer zich veilig voelen.

Concrete inzichten uit het debat

1. Snelle en deskundige reactie bij aangifte

“We zijn hier wel levens aan het redden, hé. Het waarde van een gespecialiseerde dienst binnen de politie kan onderschat worden.”

Valerie Swennen benadrukte vanuit haar rol als verbindingsofficier bij ‘Veilig Huis’ het belang van alertheid en expertise binnen de politie. Wanneer een slachtoffer aangifte doet, moet die zich veilig en gehoord voelen. Dat vereist:

meer en gespecialiseerde opleiding van politiemensen
betere registratie van klachten door de juiste personen
onmiddellijk installeren van veiligheid zodra gevaar wordt herkend

2. Investeren in preventie en opvoeding

“We moeten veel vroeger beginnen om kinderen te leren omgaan met grenzen, afwijzing en relaties. Daar ligt de sleutel tot echte verandering.”

Koen Dedoncker bracht het debat terug naar de basis en het belang van preventie op jonge leeftijd.

3. Een slachtoffergerichte en geïntegreerde aanpak

“Als we de puzzel niet leggen vanuit het perspectief van het slachtoffer, missen we kansen.”

Minister Annelies Verlinden benadrukte het belang van een holistische benadering. Ze pleit voor het ontwikkelen van systemen in functie van de behoeftes van het slachtoffer.

Belangrijke hefbomen zijn:

Een betere multidisciplinaire en intersectorale samenwerking. Nu moet het slachtoffer nog te vaak bij verschillende diensten langs om haar verhaal te doen.
Een mogelijke uitwerking van het herstelpakket, waarbij de minister zich baseert op het voorstel van Furia en Vie Féminine.
Een wetenschappelijk onderbouwde risicotaxatie. Hoe gevaarlijk is de dader? Heeft hij een afkoelingsperiode nodig?
De femicidewet die moet zorgen voor betere registratie van cijfers

Het belang van blijvende aandacht voor femicide

De debatavond maakte duidelijk dat initiatieven zoals de docureeks essentieel zijn om femicide op de maatschappelijke agenda te houden. Blijvende inzet is nodig. Daarom plannen beweging.net en Femma een nieuwe debatavond in oktober 2026. Nieuws hierover volgt later.

Samen bouwen aan oplossingen

Ook het delen van verhalen is een belangrijke motor voor verandering. Dat maakte de getuigenissen van enkele slachtoffers duidelijk. Vanuit beweging.net willen we deze onrechtvaardigheden blijven zichtbaar maken en samen oplossingspaden uittekenen. Zo brachten we tijdens TRIBU26 honderden vrouwen en FINTA-personen samen om hun verhalen te delen aan gesprekstafels, gedachten te scherpen en concrete voorstellen te formuleren.

“Slachtoffergerichtheid moet veel centraler. De eerste vraag moet zijn: Waar is het slachtoffer mee geholpen?”

“Vertrouw op je buikgevoel. Zie je iets in je omgeving dat niet klopt, maar ben je niet zeker wat er juist aan de hand is? Durf er over te spreken. Laat het slachtoffer haar verhaal doen. Vaak zien we enkel de top van de ijsberg”