Wat is citizen science?
Citizen science, of burgerwetenschap, is wetenschappelijk onderzoek waaraan ook niet-professionele wetenschappers deelnemen. Mensen kunnen meedenken over onderzoeksvragen, zelf data verzamelen, helpen bij analyses of bijdragen aan hoe onderzoek wordt uitgelegd naar een breder publiek.
Scivil is het onderzoeks- en kenniscentrum dat deze wereld in Vlaanderen ondersteunt. “Omdat citizen science zoveel verschillende mensen en organisaties samenbrengt, van wetenschappers en burgers tot maatschappelijke partners, zien we het als onze rol om die verbindingen te versterken”, zegt Steve Bers van Scivil. “Daarom organiseren we om de twee jaar een netwerkdag.”
Waarom beweging.net?
De combinatie van partners op deze netwerkdag is bewust gekozen. VUB en VITO brengen wetenschappelijke expertise mee. beweging.net vertegenwoordigt iets anders: een sterke verankering in de samenleving.
“Vanuit de academische wereld bereiken we vaak dezelfde profielen: vooral hogeropgeleide, oudere, blanke mannen”, legt Steve Bers uit. “Dat is niet alleen een indruk, dat hebben we bij Scivil effectief vastgesteld in onderzoek. Middenveldorganisaties zoals beweging.net bereiken mensen en groepen die voor onderzoekers vaak moeilijker toegankelijk zijn. Door samen te werken, kunnen we citizen science echt inclusiever maken.”
beweging.net is trouwens geen onbekende in het citizen science-verhaal. De organisatie werkte al mee aan of zette zelf projecten op waarbij burgers wetenschappelijk aan de slag gaan: Stapscore (waarbij burgers de staat van stoepen evalueren), Watermonsters en de luchtkwaliteitsprojecten Erdbezen en Luchtpijp.
Civiele ruimte als vertrekpunt
Voor Sandra, directeur O&O bij beweging.net, past de samenwerking perfect in de missie van de organisatie. “De civiele ruimte biedt burgers en organisaties de ruimte om zelf initiatief te nemen om noden aan te pakken en de samenleving beter te maken. Het is de ruimte tussen overheid, markt en individu die interessant is om mee de samenleving vorm te geven.”
Burgerwetenschappen zijn daarin een concreet instrument. “We willen mensen zelf mee aan het stuur zetten. Burgerwetenschappen helpen om noden en uitdagingen aan het licht te brengen en wetenschappelijk te onderbouwen. De resultaten kunnen dan dienen om het beleid te beïnvloeden of om nieuwe projecten rond op te zetten.”
Een bijzondere troef van beweging.net is haar ervaring met kwetsbare doelgroepen. “We hebben wel wat ervaring in het bereiken van kwetsbare mensen voor wetenschappelijke doeleinden. Dat is een groep die voor wetenschappers vaak moeilijk te bereiken is”, vertelt Sandra. Binnen Europese Horizon-projecten zoals Involve, Opportunities en Re-Invest is dat al gelukt. Collega Sofie Put vertelt op de netwerkdag wat dat succes verklaart.
Van data naar beleid
Citizen science stopt niet bij het verzamelen van data. Steve legt uit hoe de brug naar beleid werkt: “Burgerwetenschap levert relevante beleidsdata op, bijvoorbeeld rond geluidsoverlast of luchtvervuiling. Doordat burgers bijdragen aan het in kaart brengen van problemen, kan het beleid gerichtere maatregelen opstellen. En er ontstaat ook een grotere gedragenheid bij burgers rond dat beleid.”
Sandra beaamt dat. “Het is voor ons een interessante werkwijze om thema’s op de politieke agenda te krijgen. Je creëert meer draagvlak als burgers zelf ervaren of meten wat een probleem voor hen betekent. Je geeft hen mee het stuur in handen om er iets aan te doen.”
Wat mag je verwachten op 28 september?
De dag brengt een keynote, parallelle sessies, een netwerklunch met citizen science markt en een afsluitende receptie. Het programma loopt van 9u15 tot 17u30 en biedt sessies in zowel het Nederlands als het Engels, voor beginners én ervaren initiatiefnemers.
De keynote is in handen van dr. Dilek Fraisl, die spreekt over hoe lokale burgerwetenschap doorwerkt op beleidsniveau. Daarna kun je kiezen uit parallelle sessies over thema’s als impactvolle communicatie, inclusie en diversiteit, citizen science in de stad, biodiversiteit en milieu, erfgoed en de link met beleid.
Steve Bers kijkt zelf uit naar de sessies rond communicatie en engagement. Sandra Rosvelds is benieuwd naar de sessie van haar collega Sofie Put over hoe beweging.net erin slaagde kwetsbare doelgroepen te betrekken bij wetenschappelijk onderzoek.
Een persoonlijke tip van Steve Bers: “Ga tijdens de lunch zeker eens naar het standenmarktje. Daar tonen projecten en organisaties hun werk op een interactievere manier. Vanuit onze citizen science fair vorig jaar weten we dat dit heel inspirerend is.”
Het einddoel van de dag is helder. “We willen tonen wat de meerwaarde is van burgerwetenschappen om zaken in beweging te brengen”, besluit Sandra Rosvelds. “Zodat het in de toekomst als een volwaardig instrument wordt meegenomen bij het uittekenen van projecten.”
Praktisch
Datum: maandag 28 september 2026
Locatie: Aeropolis, Brussel (vlakbij station Schaarbeek)
Deelname is gratis.
Inschrijven kan tot 21 september via www.scivil.be/event/citizen-science-netwerkdag-2026
