Griet Janssens, algemeen directeur bij Femma leidde de avond in. Vervolgens gingen experts, hulpverleners en beleidsmakers in gesprek over de mechanismen achter intrafamiliaal geweld, de rol van online beïnvloeding en de manier waarop geweld kan escaleren. Algemeen voorzitter van beweging.net Julie Hendrickx Devos begeleidde het hele gesprek.
Panelleden:
- Rob Beenders – Minister van Gelijke Kansen
- Valerie Swennen – verbindingsofficier politie en ‘Veilig Huis’
- Koen Dedoncker – Keertij/MoveMen
- Sophie Verschueren – criminoloog en forensisch hulpverlener binnen SPECTRA (CAW Limburg)
Lees hier het verslag van de avond:
Geweld begint niet bij ‘een klap’
Een belangrijke boodschap van de avond was dat geweld veel meer is dan fysiek geweld: ook psychisch, seksueel en financieel geweld kunnen deel uitmaken van een patroon.
Tegelijk kent geweld verschillende dynamieken. Situationeel geweld kan bijvoorbeeld samenhangen met bepaalde stressoren, terwijl intieme terreur vaak een langdurig patroon van controle vormt. Middelengebruik kan een rol spelen, maar verklaart het geweld nooit. Bij intieme terreur gaat het om een ernstig en vaak structureel patroon van controle en machtsuitoefening.
Begrijpen is geen excuus
Daderschap moet meer bespreekbaar worden. De vraag “Waarom heeft iemand dit gedaan?” kan helpen om patronen en mechanismen te begrijpen en herhaling te voorkomen. Maar een verklaring mag nooit een excuus worden: verantwoordelijkheid blijft bij degene die het geweld pleegt.
Begeleiding van plegers kan helpen om inzicht te krijgen in het eigen gedrag, verantwoordelijkheid te nemen en anders om te gaan met emoties, afwijzing, jaloezie en frustratie. Hulpverlening aan plegers staat m.a.w. niet tegenover slachtofferondersteuning. Integendeel: wie erin slaagt geweldspatronen te doorbreken, voorkomt nieuwe slachtoffers.
“Plegerbegeleiding is ook slachtofferbescherming.” (Sophie Verschueren)
Signalen herkennen en sneller ingrijpen
Femicide en ernstig partnergeweld komen zelden uit het niets. Vaak gaat er een geschiedenis van controle, psychisch geweld, intimidatie of andere vormen van grensoverschrijdend gedrag aan vooraf. Door die signalen sneller te herkennen en bespreekbaar te maken, kunnen we proberen in te grijpen vóór het geweld escaleert.
Een gewelddadige relatie verlaten betekent bovendien niet automatisch dat het gevaar voorbij is. Het moment waarop iemand vertrekt, kan juist een risicomoment zijn waarop geweld escaleert. Goede risico-inschatting, veiligheidsplanning en snelle ondersteuning zijn daarom essentieel.
Ook de Zorgcentra na Seksueel Geweld werden aangehaald als belangrijke infrastructuur voor slachtoffers. Bescherming en opvolging vragen samenwerking tussen verschillende diensten en bevoegdheden.
Nood aan preventie
Sneller ingrijpen wanneer er signalen zijn, volstaat niet. Preventie begint veel vroeger, benadrukte Koen Dedoncker. Jongeren moeten leren omgaan met emoties, relaties, afwijzing, grenzen en consent. Ook ouders, scholen en jeugdorganisaties hebben daarin een belangrijke rol.
“We vragen al onze dochters om voorzichtig te zijn, maar hoeveel van ons praat effectief met onze zonen over consent?” (Valerie Swennen)
Daarbij moeten jongens en mannen actief betrokken worden. Niet alleen door te waarschuwen voor wat niet mag, maar ook door hen vaardigheden en taal aan te reiken om met emoties, frustratie, afwijzing en dus conflicten om te gaan. Ook online moet die preventie aanwezig zijn, op de plekken waar jongeren zelf actief zijn.
De avond eindigde met een oproep om niet weg te kijken. Geweld tegen vrouwen is geen persoonlijk probleem, maar een maatschappelijk kwaad dat ons allemaal aangaat. Preventie vraagt dan ook meer dan individuele alertheid: het vraagt een samenleving die geweld vroeg herkent, bespreekbaar maakt en ingrijpt.
De avond werd mee gekleurd door woordkunstenaar Yousra Benfquih die in haar gedichten verwees naar schrijver en activist Audre Lorde met de treffende boodschap: “Our silence will not protect us.”
Enkele inzichten uit het debat
- Jongens en mannen moeten actief betrokken worden bij de preventie van geweld tegen vrouwen.
- Plegerbegeleiding kan een belangrijke rol spelen in het voorkomen van nieuwe slachtoffers.
- Geweld kent verschillende dynamieken en vraagt een aanpak die daarop aansluit
- Het verlaten van een gewelddadige relatie kan een risicomoment zijn. Sneller herkennen, risico’s beter inschatten en tijdig ingrijpen kunnen escalatie helpen voorkomen.
- Sterke samenwerking tussen beleid, hulpverlening, onderwijs en justitie blijft noodzakelijk. Meer middelen en bruggen tussen domeinen zijn hiervoor cruciaal.
Wat kunnen we doen?
- Jongeren leren praten over respectvolle relaties en consent.
- Signalen van partnergeweld en controlegedrag beter leren herkennen.
- Hulpverlening en meldpunten beter bekend maken.
- Investeren in preventie, begeleiding, slachtofferondersteuning en nazorg.
- De stilte doorbreken en zowel geweld als daderschap bespreekbaar maken.
Save the date: 22 februari 2027
Beweging.net en Femma nodigen je alvast uit voor een derde gespreksavond over geweld tegen vrouwen (Locatie nader te bepalen). Deze keer kijken we naar de bredere maatschappelijke context: welke ideeën over mannelijkheid, macht, zorg en relaties liggen mee aan de basis van geweld? Hoe kunnen mannen bondgenoten worden in de strijd tegen geweld op vrouwen, en welke rol spelen onderwijs, sociale media, werk, gezinnen en verenigingen daarin? Samen onderzoeken we welke voorwaarden nodig zijn om gelijkwaardige relaties te laten groeien.
Save the date en denk mee na over hoe we niet alleen gedrag, maar ook structuren kunnen veranderen.
Hulp nodig bij partnergeweld?
Heb je vragen of bezorgdheden over intrafamiliaal geweld of partnergeweld? Neem contact op met hulplijn 1712
