Gezien de financiële toestand van het gewest is dit goed nieuws. Maar het ontbreken van concrete begrotingstabellen wekt argwaan. Bovendien ging het in de communicatie over de begroting vooral over extra budgetten en nieuwe uitgaven. De boodschap: de overheid slankt af, de Brusselaar wordt grotendeels gespaard.
Wie zegt dat de Brusselaar wordt gespaard, moet tonen waar de rekening dan wél terechtkomt. In het huidige akkoord blijven grote delen van de besparingen onduidelijk en minstens een deel van de één miljard euro aan investeringen die buiten de begroting blijft, staat ter discussie. Ook uitgaven buiten de begroting doen de schuld en de bijhorende rentelast stijgen. Daardoor is het moeilijk te beoordelen wat de keuzes betekenen en wie de gevolgen draagt.
Federale gaten vullen
Sommige investeringen zijn gewoon broodnodig. Denk aan de aanpak van dak- en thuisloosheid en de extra middelen voor de drugsproblematiek. Het gewest moet hier vaak de gevolgen opvangen van beleid dat faalt, in Brussel zelf maar ook op andere beleidsniveaus. Dat zien we bijvoorbeeld bij het federale opvangbeleid van minister Van Bossuyt: de opvangcapaciteit van de Brussels Deal is gehalveerd, van 2.000 naar 1.000 plaatsen. De gevolgen dragen niet alleen de mensen die hun opvang verliezen, maar ook Brusselse diensten, hulporganisaties en buurten. De beslissing valt federaal; de druk en de kost komen in Brussel terecht.
De rekening buiten beeld
Voor de rest is het koffiedik kijken waar de regering de middelen wel gaat halen. Op het terrein is dat meestal wél voelbaar. Zo verliezen in 2026 veertien preventieprojecten hun subsidie. Voor een buurt kan dat betekenen dat een jeugdwerker, straathoekwerker of vertrouwenspersoon verdwijnt. Daarmee verzwakt het sociale weefsel en dreigen mensen die steun mislopen als probleemgeval gestigmatiseerd te worden. Preventie helpt problemen vroeg aan te pakken; zonder die steun kunnen ze escaleren en later meer vragen van hulpverlening, zorg of justitie. Hoe past dit in een beleid dat net die overlast wil tegengaan?
Een begroting mag geen Excel-oefening zijn die de mensen achter de cijfers uitwist. Het middenveld bereikt mensen, bouwt vertrouwen op en helpt hen hun weg te vinden naar zorg, werk en ondersteuning. Dat vult publieke diensten aan en kan voorkomen dat problemen escaleren. Besparen op die samenwerking zal de maatschappelijke én publieke rekening dus vergroten.
De prijs van politieke profilering
We moeten waakzaam zijn voor een politiek die uit profileringsdrang maatschappelijke kwetsbaarheid en het afbrokkelen van het sociaal weefsel mee versterkt, om de voorspelbare gevolgen daarvan vervolgens aan te grijpen voor eigen politiek gewin. Zo worden mensen eerst aan hun lot overgelaten en daarna als probleem behandeld. Dat vergroot het wantrouwen en het gevoel van onbehagen en onmacht, en verdeelt de samenleving verder.
Als de Brusselse regering zegt kwetsbare Brusselaars te willen ontzien en preventie belangrijk te vinden, moet ze duidelijk maken waar de besparingen wel gerealiseerd worden en wat de gevolgen daarvan zijn. Vandaag lijkt de regering vooral te verbergen waar de klappen vallen en wie die klappen moet opvangen.
