Uitkering weg, probleem opgelost?
De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd is daarvan misschien wel het meest sprekende voorbeeld. Ze werd voorgesteld als een activeringsmaatregel, maar iedereen met wat kennis van zaken wist dat het schrappen van een uitkering op zich mensen niet automatisch aan een job helpt.
Zonder voldoende begeleiding dreigt zo’n maatregel vooral een besparingsmaatregel te worden. De eerste resultaten lijken dat te bevestigen. De uitkering verdwijnt, maar wat er daarna met mensen gebeurt, wordt steeds minder een verantwoordelijkheid van wie de maatregel bedacht heeft. De gevolgen worden doorgeschoven naar de deelstaten, naar lokale besturen, naar OCMW’s of verdwijnen gewoon uit beeld.
Federaal minister van Werk Clarinval stelde dat ongeveer een derde van de betrokkenen werk zou vinden, een derde richting leefloon zou trekken en een derde in ziekte of een ander systeem zou belanden, of uit de statistieken zou verdwijnen. Waar die mensen precies terechtkomen, is nog steeds niet duidelijk.
30 procent aan het werk? Eerder 7
Vorige week volgden uit Vlaanderen de eerste hoeraberichten: 30 procent aan het werk. Missie geslaagd, zo leek het. Alleen toont een diepere kijk in de cijfers van de VDAB een veel genuanceerder beeld. Voor de hervorming stroomde ook al ongeveer 23 procent uit naar werk. De bijkomende impact van de maatregel ligt dus dichter bij 7 procent. Dat is niet niets, maar wel een stuk minder indrukwekkend dan vaak wordt voorgesteld. En dan gaan we nog niet helemaal in op de vraag of dit gaat over duurzaam werk of tijdelijke arbeid.
Besparen op net wat werkt
De groep voor wie de afstand tot werk het grootst is, zien we nauwelijks terug in deze succesverhalen. Nochtans ligt net daar de echte uitdaging. Daaraan gekoppeld tonen de cijfers ook aan dat de uitstroom naar leefloon bij deze groep veel groter is dan verwacht. Toch weten we heel goed wat daar werkt: begeleiding, opleiding, coaching en ondersteuning op maat. Alleen is dat precies waarop wordt bespaard. Ook OCMW’s krijgen steeds meer verantwoordelijkheid om mensen te activeren en naar werk toe te leiden. Maar tegelijk wordt op die ondersteuning bespaard. We verwachten meer resultaten, terwijl we minder investeren in de instrumenten die die resultaten mogelijk maken.
Minder koopkracht voor wie het al moeilijk heeft
En daar stopt het niet. Het schrappen van de welvaartsenveloppe zorgt ervoor dat uitkeringen steeds verder achterop hinken op de algemene welvaart. De koopkracht van mensen met een uitkering zal daardoor alleen maar verder afnemen. Ook de centenindex en het feit dat de verhoging van de belastingvrije som niet geldt voor uitkeringen, treffen uitkeringsgerechtigden rechtstreeks. En dan is de hervorming van de btw nog niet doorgevoerd.
Elke besparing, een extra drempel
De optelsom is pijnlijk eenvoudig: minder bescherming, minder begeleiding en minder koopkracht. Een leven in armoede zit al vol drempels. Met elke besparing leggen we er nog een bij. Het is moeilijk te zien hoe dat tot minder armoede zou leiden. De campagne voor deze 17de oktober toont duidelijk aan, een leven in armoede zit al vol drempels, elke besparing en afbouw van rechten creëert er nog eentje bij.
Dat roept een fundamentele vraag op. Is er vandaag nog een coherent armoedebeleid? Of zijn we geëvolueerd naar een beleid waarin het afbouwen van uitkeringen centraal staat, terwijl de gevolgen voor mensen worden doorgeschoven?
Wie de laatste armoedebarometer van de Decenniumdoelen leest, kan moeilijk besluiten dat we op de goede weg zijn. Op deze Dag tegen Armoede zijn er dan ook weinig redenen voor hoeraberichten. De grootste zorg is misschien niet eens dat armoede blijft bestaan, maar dat het steeds minder duidelijk wordt of we in ons land nog kunnen spreken over een armoedebeleid.
Onze oproep: investeer in bestaanszekerheid
Op deze Dag tegen Armoede is onze oproep eenvoudig: investeer opnieuw in bestaanszekerheid. Zorg voor sterke begeleiding naar werk, versterk de sociale bescherming en garandeer dat mensen waardig kunnen leven van hun inkomen. Armoede bestrijd je niet door mensen uit statistieken te laten verdwijnen, maar door hen echte kansen te geven om vooruit te geraken.
