Armoede daalt, maar bijna 1,9 miljoen Belgen blijven kwetsbaar
De algemene cijfers tonen dat beleid verschil maakt. Sinds 2019 daalde het aantal mensen met een risico op armoede of sociale uitsluiting met 344.000. Sociale transfers verminderen het armoederisico met 53%. Toch blijven bijna 1,9 miljoen Belgen kwetsbaar. Vooral werklozen, huurders, eenoudergezinnen, kortgeschoolden, mensen geboren buiten de EU en mensen die niet kunnen werken lopen een veel hoger risico.
Uitstroom uit een uitkering is geen duurzame activering
De focus van 2026 onderzoekt de impact van de hervormingen in de werkloosheidsuitkering en de activering van langdurig zieken. Van de mensen die hun werkloosheidsuitkering verloren tijdens de eerste drie golven:
-
- 17% vond werk
- 7% stroomde door naar ziekte
- 45% belandde in het leefloon
- 33% viel door de mazen van het net
In Vlaanderen liggen die cijfers op 17%, 14%, 35% en 33%.
Dat maakt duidelijk dat uitstroom uit een uitkering niet hetzelfde is als duurzame activering. Duurzame activering betekent dat mensen niet zomaar uit de uitkeringsstatistiek verdwijnen, maar effectief aan het werk blijven, niet alleen met interim contracten of tijdelijke contracten, met voldoende ondersteuning om het vol te houden.
Wat is er nodig: begeleiding, opleiding en tijdige bijsturing
Decenniumdoelen vraagt daarom een armoedetoets, monitoring en tijdige bijsturing. Mensen hebben begeleiding op maat, een warme overdracht en toegankelijke fysieke dienstverlening nodig. Werk wordt pas een uitweg uit armoede als er voldoende opleiding, kinderopvang, mobiliteit en passend, kwaliteitsvol werk is. Voor langdurig zieken moeten herstel, begeleiding en aangepast werk leidend zijn.
Een sterk middenveld is deel van de oplossing
De Armoedebarometer benadrukt ook het belang van een sterk middenveld. Armoede gaat niet alleen over een tekort aan inkomen, maar ook over uitsluiting uit het sociale, culturele en democratische leven. Mensen in armoede nemen minder deel aan verenigingen, cultuur, vrije tijd en maatschappelijke besluitvorming. Net daarom zijn middenveldorganisaties essentieel. Ze versterken mensen, brengen hun ervaringen binnen in het beleid en zorgen ervoor dat signalen uit de samenleving niet verloren gaan.
Volgens de Armoedebarometer staat die rol vandaag onder druk. Nochtans zijn onafhankelijke middenveldorganisaties cruciaal om mensen in kwetsbare situaties een stem te geven en om beleid beter te laten aansluiten bij de realiteit van mensen in armoede. De publicatie pleit dan ook voor een blijvende ondersteuning van organisaties die participatie, belangenbehartiging en sociale verbinding mogelijk maken.
“Armoede bestrijd je niet alleen met uitkeringen of arbeidsmarktmaatregelen. Je bestrijdt ze ook door mensen te verbinden, hen een stem te geven en ervoor te zorgen dat hun ervaringen meetellen in het beleid. Een sterk middenveld is geen luxe, maar een noodzakelijke voorwaarde voor een samenleving waarin niemand uit de boot valt.”
Julie Hendrickx Devos, voorzitter van beweging.net
Zes levensdomeinen, één gezamenlijke oproep
De Armoedebarometer 2026 bevat daarnaast analyses en voorstellen over een toereikend inkomen, duurzaam werk, toegankelijke zorg, betaalbaar wonen, gelijke onderwijskansen en inclusief samenleven. Beweging.net ondersteunt de gezamenlijke oproep om armoedebestrijding opnieuw als een structurele politieke opdracht te beschouwen. De dalende armoedecijfers tonen dat vooruitgang mogelijk is. Maar zolang bijna 1,9 miljoen Belgen kwetsbaar blijven, is die vooruitgang niet af. De komende jaren beslissen of we verder bouwen aan sterke sociale bescherming, toegankelijke grondrechten en een krachtig middenveld, of dat we die winst weer verliezen.
