Hopelijk hebben onze beleidsmakers geleerd uit de vorige energiecrisis. Toen bleken de index en het sociaal energietarief de beste buffers tegen hoge energieprijzen. We versterken dus best beide instrumenten in plaats van ze af te bouwen. Zeker wanneer deze nieuwe crisis een inflatiegolf veroorzaakt. De federale regering draait de beslissing om in 2026 enkel een ‘centenindex’ toe te kennen aan wie bruto meer verdient dan 4000 euro daarom beter terug. Het indexplafond voor uitkeringen boven de 2000 euro zorgt ook voor minder bescherming van wie al kwetsbaar is. En de geplande hervorming van het sociaal energietarief naar een forfaitaire premie doet net hetzelfde. Het indexplafond loslaten en mensen met een beperkt inkomen toegang geven tot het bestaande sociaal energietarief, al dan niet via een getrapt systeem, beschermt wél tegen energiearmoede.
Deze oorlog toont daarnaast nog maar eens aan dat we een paar versnellingen hoger moeten schakelen in de energietransitie. Door volop in te zetten op zonne- en windenergie en onze huizen en transport te verduurzamen bouwen we onze afhankelijkheid van olie en gas, en dus van Poetin en Trump, af. Klimaatbeleid vertragen is dus net niet wat we moeten doen. Pleiten voor extra uitstel van ETS 2, de Europese koolstoftaks voor gebouwen en transport, lijkt misschien logisch maar betekent vooral uitstel van broodnodige investeringen. We roepen daarentegen de Belgische regeringen op om snel met een nationaal sociaal klimaatplan te komen en alle inkomsten uit ETS 2 in te zetten voor (collectieve) renovaties en elektrificatie van transport bij kwetsbare huishoudens. Al is de opgave voor ons verouderd woningenbestand in Vlaanderen niet eenvoudig. De Minaraad, één van de adviesraden waarop de Vlaamse regering wil besparen nota bene, leverde daarom recent nog een sterk advies af over het fossielvrij maken van onze gebouwen. Met daarin een hoofdstuk over sociale huisvesting als hefboom voor betaalbaar en duurzaam wonen.
De voorstellen van het middenveld liggen op tafel. We hopen dat politici er mee aan de slag gaan om deze energie- en klimaatcrisis het hoofd te bieden.
