Vorige week woensdag 11 maart 2026 verzamelden zo’n 10-tal leden van GECORO, de Gemeentelijke Commissie voor Ruimtelijke Ordening, in Jeugdhuis TSAS in Harelbeke om er inspiratie op te doen over nieuwe ontwikkelingen binnen duurzaam ruimtebeleid. Christof Dejaegher, burgemeester van Poperinge en provincieraadslid voor cd&v, deelde zijn inzichten en good practices rond duurzame woonuitbreiding en stadsvernieuwing op #B-Ruimte, een dialoogavond van beweging.net West-Vlaanderen.
Ook de sociale woonmarkt staat voor heel wat uitdagingen. De schaarste aan ruimte en stijgende woonnood heeft ook rechtstreeks invloed op betaalbaar wonen. De woonprijzen stijgen waardoor meer mensen richting sociale woonmarkt geduwd worden. Tegen 2042 moeten we in Vlaanderen 56.000 extra sociale woningen bouwen. Elke gemeente kreeg hiervoor een Bindend Sociaal Objectief. Sam Apers, adviseur ruimtelijke ordening bij beweging.net, stelde enkele aanbevelingen voor om als gemeente mee aan de slag te gaan.
Druk op onze ruimte
‘Vlaanderen is klein. En iedereen wil een stukje ruimte’, opent Christof Dejaegher zijn verhaal. ‘Waar men vroeger altijd zogenaamde greenfields of nieuwe gronden ging aansnijden om woningen te bouwen, zoals in verkavelingen of braakliggende ruimtes in de stad, zal dit in de toekomst beperkt worden.’ Ook de typische Vlaamse lintbebouwing is een erfenis uit het verleden waardoor we vandaag met een zeer versnipperd en uitgedijd woonlandschap te maken hebben.
Naast ons bouwverleden speelt ook demografie een belangrijke rol in de toenemende druk op onze ruimte. ‘We kampen met een vergrijzing van de bevolking. Mensen leven langer en blijven meestal wonen in een huis dat eigenlijk veel te groot is voor hun gezinssituatie, ook als ze alleen komen te staan. Er zijn vandaag ook meer eenpersoonsgezinnen en kleinere huishoudens dan vroeger. Dit alles weegt op onze ruimte’, legt Christof uit.
‘België kent een zeer groot ruimtebeslag’, vertelt ook Sam Apers. ‘Dit is alle ruimte die ingenomen wordt om te wonen, zonder de landbouw- en natuuroppervlakte. Naast verharde terreinen vallen hier ook alle zachte groenvoorzieningen zoals tuinen, parken en voetbalvelden onder. Een Europese studie van 2022 toont aan dat ons land op de 3de plaats staat qua ruimtebeslag in Europa.’
Beleidsplan Ruimte Vlaanderen
Vlaanderen werkt nieuwe regels uit om efficiënter om te gaan met onze schaarse open ruimte. Binnen de bouwshift, het nieuwe beleidsplan van de Vlaamse regering, wil men een duurzame en leefbare omgeving creëren door het beschermen van open ruimte en het optimaliseren van het gebruik van bestaande bebouwde gebieden. Concreet wil de Vlaamse regering dat er vanaf 2040 in onbebouwde ruimte geen nieuwe ontwikkelingen meer komen. Men streeft naar kernversterking waarbij woningen gerealiseerd worden in bestaande stedelijke centra in plaats van in open ruimte.
Duurzame woonuitbreiding en stadsvernieuwing
Hoe kunnen we nu binnen het bestaande weefsel meer woningen realiseren? Hoe kunnen we meer wonen op minder ruimte? Christof Dejaegher ziet kansen in het hertekenen van oude verkavelingen uit de jaren ’60 en ’70 met veel ruimtebeslag. ‘Deze grote woonoppervlakten met veel tuin kunnen we verdichten en opdelen in meerdere woongelegenheden’, stelt hij.
Hij haalt ook voorbeelden aan van woonwijken die volledig platgegooid worden om dan opnieuw, efficiënter op te bouwen, met aandacht voor kwaliteitsvol wonen in een groene omgeving. ‘Bellewijk in Poperinge is zo’n innovatief woonproject waarbij 50 bestaande woningen omgevormd werden tot 97 wooneenheden. Private groene zones en ruimte verplaatst je hierbij naar de publieke leefomgeving. Je creëert dus een hogere woondichtheid, maar met meer gedeeld groen, water en open ruimte.’
‘Ook een mix van verschillende types woningen, zoals appartementen in combinatie met huizen, binnen een wijk levert meer woonruimte op. In de woningbouw zien we ook steeds meer appartementen verrijzen. Puur uit noodzaak om onze beperkte woonruimte optimaal te benutten. Maar ook meergezinswoningen kunnen een oplossing bieden’, oppert Christof.
De noodzaak is er, de beleidsrichtlijnen zijn in volle ontwikkeling en nieuwe invalshoeken en ideeën om onze woonruimte anders in te delen groeien … maar onze ruimtelijke ordening herschikken, dat vraagt tijd, heel veel tijd.
